Dziedziczenie pozajądrowe
alveo Wszystkie omawiane dotychczas cechy są uwarunkowane genami zawartymi w DNA jądrowym, a ich sposób dziedziczenia określany jest ogólnym terminem — dziedziczenie mendlowskie. Już na początku naszego stulecia zauważono, że niektóre cechy nie podporządkowują się temu terminowi, dziedziczą się różnie, zależnie od kierunku krzyżowania. Wykrycie obecności DNA poza jądrem komórkowym — w mitochondriach, a także chloroplas tach roślin wyjaśniło podłoże tego zjawiska. Powstał nowy termin - dziedziczenie pozachromosomowe, inaczej pozajądrowe lub cytoplazmatyczne. Mitochondrialny DNA, w przeciwieństwie do DNA jądrowego, jest przekazywany następnemu pokoleniu wyłącznie przez matki. Wprawdzie w 1991 roku w doświadczeniu na myszach wykryto u potomstwa cząsteczki mtDNA pochodzące od ojca, ale częstość ich występowania była minimalna i wynosiła 10-4 częstości matczynego mtDNA. Taki sposób dziedziczenia może być przyczyną powstawania heteroplazmii (równoczesne występowanie zmutowanego i prawidłowego mtDNA u danego osobnika). Jak dotąd, u żadnego innego gatunku nie potwierdzono przekazywania potomstwu mtDNA przez ojca. Przyczyną tego, w świetle wyników najnowszych badań, może być znakowanie (piętnowanie) cząsteczkami białka (zwanego ubikwityną) mitochondriów w dojrzewających plemnikach podczas procesu spermiogenezy. Po zapłodnieniu komórka jajowa może rozpoznawać tak napiętnowane organelle i niszczyć je. Plemnik zawiera od 50 do 100 mitochondriów, natomiast komórka jajowa ma ich około 100 tysięcy. W miarę rozwoju zarodka liczba mitochondriów ojcowskich maleje. uczelnia warmińsko mazurskie
